Shloka 246
Yudhiṣṭhira’s Remorse and Vyāsa’s Teaching on Impermanence (Śoka-nivāraṇa)
जातिष्वन्यास्वपि यथा न भवेयं कुलान्तकृत् आपलोग मुझ गुरुघातीको आमरण अनशनके लिये बैठा हुआ समझें, जिससे दूसरे जन्मोंमें मैं फिर अपने कुलका विनाश करनेवाला न होऊँ
jātiṣv anyāsv api yathā na bhaveyaṃ kulāntakṛt | āpāḥ loko māṃ gurughātikaṃ ā-maraṇam anaśanāya upaviṣṭaṃ manyeta, yena dvitīyeṣu janmasu punar ahaṃ na bhaveyaṃ svakulavināśakṛt ||
யுதிஷ்டிரன் கூறினான்— மற்ற பிறவிகளிலும் நான் மீண்டும் குலநாசகனாக ஆகாதபடி—மக்கள் என்னை, மூத்தோர்களையும் ஆசான்களையும் கொன்றவனை, மரணம்வரை உண்ணாவிரதம் இருக்க அமர்ந்தவன் என்று கருதட்டும்; அப்பொழுது எதிர்காலப் பிறவிகளில் நான் மீண்டும் என் குலத்தை அழிப்பவனாக மாறமாட்டேன்.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames moral responsibility after catastrophic violence: Yudhiṣṭhira seeks expiation for the grave fault of harming revered elders/teachers and fears the karmic tendency to repeat such lineage-destroying acts in future births. Atonement is presented as both ethical accountability and a means to break harmful karmic patterns.
In Śānti Parva, after the war, Yudhiṣṭhira is overwhelmed by remorse. Here he expresses a wish that people recognize him as undertaking a fast unto death as penance, so that he will not again become a ‘kulāntakṛt’—a destroyer of his own family line—in other births.