Shloka 15
Yudhiṣṭhira’s Remorse and Vyāsa’s Teaching on Impermanence (Śoka-nivāraṇa)
तन्मे दहति गात्राणि यन्मां गुरुभाषत
tan me dahati gātrāṇi yan māṃ gurur abhāṣata | tadā gurur mām apṛcchat—“rājan, satyaṃ vada, kiṃ me putro jīvati?” | sa brāhmaṇaḥ satyanirṇayārthaṃ mām etad apṛcchat | tasya vākyasya smṛtyā me sarvaṃ śarīraṃ śokāgninā dagdhaṃ bhavati ||
அந்த நினைவு என் அங்கங்களைச் சுடுகிறது—குரு என்னிடம் சொன்ன அந்த வார்த்தைகள்: ‘அரசே! உண்மை சொல்; என் மகன் இன்னும் உயிருடன் உள்ளானா?’ அந்தப் பிராமணர் உண்மையின் தீர்மானத்திற்காகவே என்னைக் கேட்டார். அவர் சொற்கள் நினைவுக்கு வந்தாலே, என் உடல் முழுதும் துயரத் தீயால் எரிகிறது।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical weight of satya (truthfulness) and the inner suffering that can follow when truth is tested in painful circumstances. Even when a question is posed to ascertain truth, the moral burden and emotional consequences can be intense, reminding the listener that dharma is not merely rule-following but lived responsibility.
Yudhiṣṭhira recalls a moment when his guru (a brāhmaṇa teacher) asked him directly whether the guru’s son was alive. The question was meant to force a clear decision about truth. Remembering that exchange now causes Yudhiṣṭhira deep anguish, described as his body burning in the fire of grief.