Shloka 123
कुण्डधारोपाख्यानम्
Kuṇḍadhāra-Upākhyāna: Dharma’s Superiority over Wealth and Desire
Devanagari script
श्रद्धापूतं वदान्यस्य हतमश्रद्धयेतरत् । “किंतु एक बार यज्ञमें प्रजापतिने उनके इस बर्तावको देखकर कहा--'देवताओ! तुमने यह अनुचित किया है। वास्तवमें उदारका अन्न उसकी श्रद्धाके कारण पवित्र होता है और कंजूसका अश्रद्धाके कारण अपवित्र एवं नष्टप्राय समझा जाता है-
Translation
‘தானம் செய்பவனின் அன்னம் நம்பிக்கையால் தூய்மையடைகிறது; மற்றவனின் (கஞ்சனின்) அன்னம் நம்பிக்கையின்மையால் நாசமடைந்ததுபோல் ஆகிறது.’ ஒருமுறை யாகத்தில் அவர்களின் இச்செயலைக் கண்ட பிரஜாபதி கூறினார்—‘தேவர்களே! நீங்கள் இது முறையல்லாததைச் செய்தீர்கள். உண்மையில் தானவானின் அன்னம் அவனுடைய நம்பிக்கையால் தூய்மையானது; கஞ்சனின் அன்னம் அவனுடைய நம்பிக்கையின்மையால் அசுத்தமும் நாசமடைந்ததுபோலும் எனக் கருதப்படுகிறது.’
Word by Word
श्रद्धाby/with faith
श्रद्धा:
Karana
TypeNoun
Rootश्रद्धा
FormFeminine, Instrumental, Singular
पूतम्purified
पूतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपूत (पु-धातु, क्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
वदान्यस्यof the generous man
वदान्यस्य:
Sambandha
TypeNoun/Adjective
Rootवदान्य
FormMasculine, Genitive, Singular
हतम्destroyed/ruined
हतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहत (हन्-धातु, क्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अश्रद्धयाby/with lack of faith
अश्रद्धया:
Karana
TypeNoun
Rootअश्रद्धा
FormFeminine, Instrumental, Singular
इतरत्the other (food/thing) i.e., of the other person
इतरत्:
Karma
TypeAdjective/Pronoun
Rootइतर
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes