Shloka 17
कपिलगोसंवादे गृहस्थ-त्यागधर्मयोः प्रमाण्यविचारः
Kapila–Cow Dialogue: Authority of Householder and Renunciant Dharmas
ततः कदाचित् स मुनिर्वर्षास्वाकाशमास्थित: । अन्तरिक्षाज्जलं मूर्ध्ना प्रत्यगृह्नान्मुहुर्मुहु:
tataḥ kadācit sa munir varṣāsv ākāśam āsthitaḥ | antarīkṣāj jalaṁ mūrdhnā pratyagṛhṇān muhur muhuḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்—பின்னர் ஒருமுறை மழைக்காலம் வந்தபோது அந்த முனி திறந்த வானின் கீழ் நின்றான். ஆகாயத்திலிருந்து பொழியும் நீர்த் தாரைகளின் அடிகளை மீண்டும் மீண்டும் தன் தலைமேல் ஏற்றுக்கொண்டான்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights tapas—voluntary endurance of hardship—as a means of cultivating self-mastery and forbearance. By consciously accepting discomfort (the repeated impact of heavy rain), the ascetic trains steadiness of mind and commitment to dharma.
A sage, during the rainy season, stands under the open sky and repeatedly lets the rain strike his head, deliberately receiving the downpour as part of his ascetic observance.