Shloka 1
Jājali–Tulādhāra-saṃvāda: Yajña, Vṛtti, and Ātma-tīrtha (जाजलि-तुलाधार-संवादः)
युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! ये जो असंख्य भूपाल (प्राणशून्य होकर) इस भूतलपर सेनाके बीचमें सो रहे हैं इनकी ओर दृष्टिपात कीजिये। ये महान् बलवान् थे तो भी संज्ञाहीन होकर पड़े हैं
Yudhiṣṭhira uvāca—Pitāmaha, ye 'sakhyā bhūpālāḥ prāṇaśūnyā bhūtvā asmin bhūtale senā-madhye śerate, tān paśya. Ete mahā-bala-balavantaḥ santo 'pi saṃjñā-hīnāḥ patitāḥ.
யுதிஷ்டிரன் கூறினான்— பிதாமஹா! இங்கே எண்ணற்ற அரசர்கள் உயிரற்றவர்களாய் இந்தப் பூமியில் படைகளின் நடுவே கிடப்பதை நோக்குங்கள். அவர்கள் பெருமையும் வலிமையும் உடையவர்களாயிருந்தும், இப்போது உணர்வற்றவர்களாய் வீழ்ந்து கிடக்கின்றனர்।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical shock of war: worldly power and royal might end in the same lifeless stillness. It sets the stage for Shanti Parva’s inquiry into dharma—how a ruler should understand duty, violence, and responsibility after witnessing the impermanence of strength and status.
After the Kurukshetra war, Yudhishthira addresses Bhishma, calling him ‘Grandfather,’ and points to the battlefield strewn with dead kings. He urges Bhishma to look at them—once formidable warriors, now unconscious and fallen—expressing grief and moral reflection that leads into Bhishma’s teachings.