Shloka 20
Adhyāya 249 — Mṛtyu-prādurbhāvaḥ (The Manifestation of Death) / Restraint of Tejas and Ordered Saṃhāra
आत्मनो व्यापिनो ज्ञानमिदं पुत्रानुशासनम् | प्रयताय प्रवक्तव्यं हितायानुगताय च
ātmano vyāpino jñānam idaṃ putrānuśāsanam | prayatāya pravaktavyaṃ hitāyānugatāya ca ||
மகனே, இந்த உபதேசம் அனைத்திலும் பரவியுள்ள ஆத்மாவின் ஞானத்தை விழிப்பிக்கிறது. மனக்கட்டுப்பாடு உடைய, கவனமுடன் கேட்பவன், நலன் நாடுபவன், பக்தியுடன் பின்பற்றுபவன்—அவனிடமே இதை எடுத்துரைக்க வேண்டும்; வெறும் சொற்களாக அல்ல, நன்மை தரும் வழிகாட்டுதலாக அமையும்படி.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse sets a rule of eligibility (adhikāra) for transmitting Self-knowledge: instruction about the all-pervading ātman should be given only to a disciplined, well-intentioned, and devoted follower, so that the teaching is received properly and used for welfare.
Vyāsa, in the didactic setting of the Śānti Parva, frames a spiritual instruction as a ‘son’s guidance’ and cautions that such knowledge should be communicated selectively—only to a prepared and faithful listener.