Shloka 173
कामद्रुम-रूपकः तथा शरीर-पुर-रूपकः
The Desire-Tree and the Body-as-City Metaphors
न तर्कशास्त्रदग्धाय तथैव पिशुनाय च । जो वेदका विद्वान् न हो
na tarkaśāstra-dagdhāya tathaiva piśunāya ca | yo vedakaḥ vidvān na bhavet, anugata-bhakto na bhavet, doṣa-dṛṣṭi-rahito na bhavet, sarala-svabhāvo na bhavet, ājñākārī na bhavet; tarkaśāstra-nindayā nindayā yasya hṛdayaṃ dagdhaṃ rasa-śūnyaṃ jātaṃ, yaś ca pareṣāṃ piśunatāṃ karoti—tādṛśebhyo ’sya jñānasya upadeśo na yuktaḥ ||
வியாசர் கூறினார்—வாதத்தர்க்கத்தின் தீயால் உள்ளம் சுட்டு உலர்ந்து, சத்தியரசம் இழந்தவனுக்கும், பிறரைப் பழித்துரைக்கும் பிசுனனுக்கும் இந்த உபதேசம் அளிக்கக் கூடாது. உண்மையான கல்வியறிவு இல்லாதவன், அனுகத பக்தன் அல்லாதவன், குற்றம் தேடும் பார்வையிலிருந்து விடுபடாதவன், எளிய இயல்பில்லாதவன், கட்டுப்படியாக இல்லாதவன்—மேலும் தற்கவியல் (தர்க்கசாஸ்திரம்) குறித்து இடையறாது விமர்சித்து வாதாடி உள்ளே சுட்டு ரஸமற்றவனாகி, பிறர்பற்றி பின்னால் பேசுவதில் ஈடுபடுகிறவனாக இருந்தால்—அவனுக்கு இந்த ஞானத்தைப் போதிப்பது உரியது அல்ல.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Sacred or liberating knowledge should be given only to a fit recipient: one who is genuinely learned, devoted, straightforward, obedient, and free from habitual fault-finding and slander. Mere argumentative cleverness that dries up the heart is treated as disqualifying.
In the didactic setting of Śānti Parva, Vyāsa lays down criteria for transmitting higher instruction, warning that people consumed by polemical logic and backbiting are not suitable students for this teaching.