Shloka 12
सूक्ष्मभूत-भूतात्मविज्ञानम्
Knowing the subtle principle and the bhūtātman through yoga
येन केनचिदाच्छन्नो येन केनचिदाशित: । यत्र क्वचन शायी च त॑ देवा ब्राह्मणं विदु:
yena kenacid ācchanno yena kenacid āśitaḥ | yatra kvacana śāyī ca taṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ ||
எவன் கிடைத்ததைப் போல் உடலை மூடிக்கொள்கிறானோ, காலத்திற்கேற்றபடி கிடைக்கும் எளிய உலர்ந்த உணவையே உண்டு திருப்தியடைகிறானோ, எங்கு வேண்டுமானாலும் படுத்து உறங்குகிறானோ—அவனையே தேவர்கள் பிராமணன் (பிரம்மஞானி) என அறிகிறார்கள்।
व्यास उवाच
Educational Q&A
A true brāhmaṇa is identified by inner realization and non-attachment: accepting any clothing, any simple food that comes in time, and any place to sleep, without craving or pride. Such contentment and freedom from dependence on comforts is presented as a sign of Brahman-knowledge.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and the qualities of the spiritually accomplished, Vyāsa describes the conduct of an ideal renunciant/wise person. The verse functions as a criterion: the gods themselves ‘recognize’ such a person as a true brāhmaṇa.