Shloka 25
Adhyāya 240: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman — The Inner Hierarchy and Restraint (इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि-आत्म-क्रमः)
कुर्यात् परिचयं योगे त्रैकाल्ये नियतो मुनि: । गिरिश्ज्ञे तथा चैत्ये वृक्षाग्रेषु च योजयेत्
kur yāt paricayaṃ yoge traikālye niyato muniḥ | giriśṛṅge tathā caitye vṛkṣāgreṣu ca yojayet | sattvasaṃsevanād dhīro nidrām ucchettum arhati |
வ்யாசர் கூறினார்—நியமத்தில் நிலைத்த முனிவன் மூன்று காலச் சந்திகளில் (காலை, நண்பகல், மாலை) யோகத்தில் தொடர்ந்து பழகி உறுதி பெற வேண்டும். மலைச் சிகரங்களில், புனிதத் தலங்களிலும் தேவாலயங்களிலும், மரங்களின் உச்சிகளிலும்—தனிமையும் விழிப்பும் வளர்க்கும் இடங்களில்—அவன் பயிற்சி செய்யட்டும். சத்த்வத்தைப் பேணுவதால் உறுதியானவன் நித்திரை-மந்தத்தை வெட்டி நீக்கத் தகுதியடைகிறான்; சாதனையின் தடைகளும் ஒழிகின்றன.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Regular, time-disciplined yoga practice—especially at the three daily junctions—combined with cultivating sattva (clarity and purity) enables a practitioner to overcome drowsiness and other inner obstacles, strengthening self-mastery.
In Śānti Parva’s instruction on peace and inner governance, Vyāsa gives practical guidance for a sage’s yogic regimen: when to practice (three times daily), where to practice (secluded, elevating places), and what inner quality supports success (sattva), culminating in the ability to cut off sleepiness.