Shloka 22
Śaṅkha–Likhita Upākhyāna: Daṇḍa, Confession, and the Purification of Kingship (शङ्ख-लिखितोपाख्यानम्)
विच्छिद्यन्ते समारब्धा सिद्धान्ते चापि दैवत:ः । कृते पुरुषकारे तु नैनः स्पृशति पार्थिवम्
vicchidyante samārabdhā siddhānte cāpi daivataḥ | kṛte puruṣakāre tu nainaḥ spṛśati pārthivam ||
வைசம்பாயனன் கூறினான்—தொடங்கப்பட்ட முயற்சிகள் விதி எதிராக இருந்தால் துண்டிக்கப்படுகின்றன; விதி சாதகமாக இருந்தால் நிறைவேறுகின்றன. ஆனால் அரசன் தன் பக்கத்தில் இருந்து உரிய மனித முயற்சியைச் செய்திருந்தால்—வெற்றி வராவிட்டாலும்—பாவம் அவனைத் தொடாது.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse balances destiny (daiva) with human initiative (puruṣakāra): outcomes may depend on fate, but moral accountability depends on whether one has made proper effort. A ruler who acts with due diligence and right exertion is not stained by sin merely because the result fails.
In the didactic discourse of the Śānti Parva, Vaiśampāyana states a general principle for governance and conduct: enterprises can fail or succeed according to destiny, yet ethical blame does not attach to a king who has fulfilled his duty through appropriate personal effort.