Shloka 18
Śaṅkha–Likhita Upākhyāna: Daṇḍa, Confession, and the Purification of Kingship (शङ्ख-लिखितोपाख्यानम्)
व्यवहारेषु धर्मेषु योक्तव्याश्व॒ बहुशुता: । (प्रमाणज्ञा महीपाल न्यायशास्त्रावलम्बिन: । वेदार्थतत्त्वविद् राज॑स्तर्कशास्त्रबहुश्रुता: ।।
vyavahāreṣu dharmeṣu yoktavyāś ca bahuśrutāḥ | pramāṇajñā mahīpāla nyāyaśāstrāvalambinaḥ | vedārthatattvavido rājas tarkaśāstrabahuśrutāḥ || mantre ca vyavahāre ca niyoktavyā vijānatā | guṇayukte 'pi naikasmin viśvaset vicakṣaṇaḥ ||
வைசம்பாயனன் கூறினான்—தர்மமும் நீதிவழக்குகளும் சார்ந்த காரியங்களில் அரசன் பலச்ருதர்களையே நியமிக்க வேண்டும்—பிரமாணங்களை அறிந்தோர், நியாயசாஸ்திரத்தை ஆதாரமாகக் கொண்டோர், வேதத்தின் தத்துவார்த்தத்தை உணர்ந்தோர், தர்க்கசாஸ்திரத்தில் நன்கு பயிற்சி பெற்றோர். இத்தகைய அறிவுடையவர்களை ஆலோசனையிலும் ஆட்சிநிர்வாகத்திலும் நியமிக்க வேண்டும். தர்க்கசாஸ்திரம், தர்மசாஸ்திரம், தண்டநீதி ஆகியவற்றால் வடிவான புத்தி மூன்று உலகங்களின் சாதனையையும் நிறைவேற்ற வல்லது. ஓ பார்திவா! வேதத்தத்துவஞானிகள், வேதஞானிகள், சாஸ்திரஞானிகள், நற்புத்தியுடையோர் யாககர்மங்களில் நியமிக்கப்பட வேண்டும். ஆன்வீக்ஷிகி, வேதத்திரயி, வார்த்தா, தண்டநீதி ஆகியவற்றில் பாரங்கதரானோர் எல்லாக் காரியங்களிலும் நியமிக்கத் தகுதியுடையோர்; அவர்கள் புத்தியின் உச்சியை அடைந்தவர்கள். ஒருவன் எவ்வளவு குணமுடையவனாகத் தோன்றினாலும், விவேகி ஒரே ஒருவர்மீதே முழு நம்பிக்கை வைக்கக் கூடாது.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A ruler should staff counsel and administration with broadly educated experts—skilled in standards of proof, jurisprudence, Vedic meaning, and disciplined reasoning—and should avoid concentrating trust and authority in a single individual, however virtuous.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous governance, Vaiśampāyana relays counsel directed to a king: how to choose qualified advisers and officials for legal and administrative work, emphasizing expertise and prudent distribution of trust.