Shloka 8
Yoga-kṛtya (योककृत्य) — Vyāsa on Sense-Restraint, Obstacles, and Brahman-Realization
गुणा: सर्वस्य पूर्वस्य प्राप्तुवन्त्युत्तरोत्तरम् । तेषां यावद् यथा यच्च तत्तत् तावदगुणं स्मृतम्,पीछे प्रकट हुए वायु आदि भूत उत्तरोत्तर अपने पूर्ववर्ती सभी भूतोंके गुण धारण करते हैं। इन सब भूतोंमेंसे जो भूत जितने समयतक जिस प्रकार रहता है, उसके गुण भी उतने ही समयतक रहते हैं
guṇāḥ sarvasya pūrvasya prāptuvanty uttarottaram | teṣāṁ yāvad yathā yac ca tat tat tāvad aguṇaṁ smṛtam ||
வியாசர் கூறினார்—பூதங்கள் ஒவ்வொன்றாக வெளிப்படும் போது, பின்வரும் பூதம் முன்வந்த பூதத்தின் எல்லாக் குணங்களையும் ஏற்றுக்கொள்கிறது. மேலும் அவற்றில் எந்தப் பூதம் எந்த முறையில் எத்தனை காலம் நிலைத்திருக்கிறதோ, அதன் குணங்களும் அதே அளவிற்கே நிலைக்கும் என்று அறியப்படுகின்றது; அதற்கு அப்பால் அது குணமற்றதாகவே கருதப்படுகிறது.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a graded, successive model of cosmology: later-produced elements inherit the qualities of earlier ones, and a quality is considered present only so long as the corresponding element persists in a given mode and duration; outside that scope it is treated as absent.
In the didactic discourse of the Śānti Parva, Vyāsa explains a philosophical account of how elemental qualities arise and persist, using the principle of successive inheritance (uttarottaram) and conditional presence (yāvat-tāvat).