Shloka 713
योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः
Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction
अदृश्यन्तार्यवर्णेषु शूद्राक्षापि तपोधना: । दानवोंके यहाँ जो व्यापारी हैं, वे सदा दूसरोंका धन ठग लेनेका ही विचार रखते हैं तथा ब्राह्मण, क्षत्रिय और वैश्योंमें शूद्र भी मिलकर तपोधन बन बैठे हैं
śakra uvāca | adṛśyantāryavarṇeṣu śūdrākṣā api tapodhanāḥ |
சக்ரன் கூறினான்—ஆரிய வர்ணங்களில்கூட சூத்ர இலக்கணமுடைய சிலர் ‘தபோதனர்கள்’ எனத் தபஸ்சில் செல்வமுடையவர்களாகக் காணப்படுகின்றனர். ஆகவே வெளிப்புற ஜாதிச்சின்னம் உள்ளார்ந்த நற்குணத்தை உறுதியாகக் காட்டாது; பிறப்பு அல்லது தோற்றம் அல்ல, ஒழுக்கமும் கட்டுப்பாடும் நடத்தையும் தான் உண்மையான மதிப்பை வெளிப்படுத்தும்.
शक्र उवाच
Educational Q&A
The verse stresses that spiritual excellence (tapas and disciplined conduct) can be found irrespective of social designation; ethical and ascetic merit is not guaranteed by ‘noble’ birth and can arise even where society least expects it.
Indra (Śakra) is making an observation about society and dharma: within the recognized varṇas, people identified as Śūdras are also seen as tapodhanas, highlighting the mismatch between external status and inner virtue.