Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः

Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction

सुसम्मृष्टगृहा श्वासन्‌ जितस्त्रीका हुताग्नय: । गुरुशुश्रूषका दान्ता ब्रह्म॒ुण्या: सत्यवादिन:

śakra uvāca | susammṛṣṭa-gṛhāḥ śvāsan jitastrīkā hutāgnayaḥ | guruśuśrūṣakā dāntā brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ ||

சக்ரன் கூறினான்—அவர்கள் தங்கள் இல்லங்களை நன்றாகத் துடைத்து ஒழுங்காக வைத்திருந்தனர்; அன்பினால் மனைவியரின் உள்ளங்களை வென்றனர்; புனித அக்னிகளைப் பேணி நாள்தோறும் அக்னிஹோத்திரம் செய்தனர். அவர்கள் குருவைச் சேவிப்போர், இంద్రியங்களை அடக்கியோர், பிராமணர்களை மதிப்போர், உண்மை பேசுவோர் ஆவர்.

सुसम्मृष्टगृहाःhaving well-swept/cleaned houses
सुसम्मृष्टगृहाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसु + सम्मृष्ट + गृह
FormMasculine, Nominative, Plural
श्वासन्they lived/dwelt
श्वासन्:
Karta
TypeVerb
Rootश्वस् (धातु)
FormImperfect (Lan), 3rd, Plural
जितस्त्रीकाःhaving won over their wives (i.e., with wives won by affection)
जितस्त्रीकाः:
Karta
TypeAdjective
Rootजित + स्त्रीक
FormMasculine, Nominative, Plural
हुताग्नयःthose who have offered into the fire / performers of fire-offerings
हुताग्नयः:
Karta
TypeAdjective
Rootहुत + अग्नि
FormMasculine, Nominative, Plural
गुरुशुश्रूषकाःattendants/servants of the teacher (guru)
गुरुशुश्रूषकाः:
Karta
TypeNoun
Rootगुरु + शुश्रूषक
FormMasculine, Nominative, Plural
दान्ताःself-controlled, restrained
दान्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootदान्त
FormMasculine, Nominative, Plural
ब्रह्मण्याःdevoted to Brahmins / pious, respectful to Brahmins
ब्रह्मण्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootब्रह्मण्य
FormMasculine, Nominative, Plural
सत्यवादिनःtruth-speakers, truthful persons
सत्यवादिनः:
Karta
TypeNoun
Rootसत्यवादिन्
FormMasculine, Nominative, Plural

शक्र उवाच

Ś
Śakra (Indra)
G
gṛha (house/home)
S
strī (wife)
A
agni (sacred fire)
G
guru (teacher)
B
brāhmaṇa (Brahmin)

Educational Q&A

The verse praises the ideal householder’s dharma: cleanliness and order at home, affectionate harmony with one’s spouse, daily maintenance of sacred duties (Agnihotra), devoted service to one’s teacher, self-restraint, reverence toward Brahmins, and unwavering truthfulness.

Indra (Śakra) describes a group of exemplary people by listing their virtues and disciplined practices, presenting them as models of righteous conduct within the Shānti Parva’s broader instruction on dharma and ethical living.