Shloka 743
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
कि कत्थसे मां कि च त्वं कालेन निरपत्रप: । इन्द्र! हम कैसे हैं
kiṁ katthase māṁ kiṁ ca tvaṁ kālena nirapatrapaḥ | indra! vayaṁ kīdṛśāḥ sma iti tvam eva suṣṭhu jānāsi | vāsava! ahaṁ tvāṁ bhṛśaṁ jānāmi; tathāpi tvaṁ lajjāṁ tilāñjaliṁ dattvā mama purato vṛthā ātmaślāghāṁ kim iti karoṣi | vastutaḥ kāla eva etat sarvaṁ kārayati |
பீஷ்மர் கூறினார்—என் முன்னிலையில் நீ ஏன் பெருமை பேசுகிறாய்? காலத்தின் கட்டாயத்தால் வெட்கமின்றி ஏன் இப்படிப் பேசுகிறாய்? இந்திரா, நாம் எத்தகையோர் என்பதை நீ நன்றாகவே அறிவாய். வாசவா, நானும் உன்னை முழுமையாக அறிவேன்; இருந்தும் நீ நாணத்தைத் துறந்து என் முன்னிலையில் வீணான தன்னடக்கம் இல்லாத தன்னப்புகழைச் செய்கிறாய். உண்மையில் இவை அனைத்தையும் நடத்துவது காலமே.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Pride and self-glorification are ethically hollow; one should retain modesty and recognize that outcomes are often driven by Kāla (Time/fate), not merely personal prowess.
Bhishma rebukes Indra for boasting. He reminds Indra that both know each other’s true nature and that Indra’s shameless self-praise is pointless, because the larger force of Time is what is bringing events to pass.