Shloka 104
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
ईरष्याभिमानलोभेषु कामक्रोधभयेषु च
īrṣyābhimānalobheṣu kāmakrodhabhayeṣu ca
பீஷ்மர் கூறினார்—பொறாமை, அகந்தை, பேராசை; அதுபோல ஆசை, கோபம், அச்சம்—இவற்றில் மனிதன் எப்போதும் விழிப்புடன் இருக்க வேண்டும்; ஏனெனில் இவை உள்ளார்ந்த பகைவர்களாய் தீர்ப்பறிவை கலக்கி தர்மநெறியிலிருந்து விலக்குகின்றன.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma highlights key inner vices—jealousy, pride, greed, desire, anger, and fear—as major disruptors of discernment; ethical life (dharma) requires recognizing and restraining these impulses before they drive harmful speech and action.
In the Śānti Parva’s instruction to Yudhiṣṭhira, Bhīṣma continues a didactic sequence on right conduct and mental discipline, listing emotional states that commonly cause a person to deviate from dharma.