Shloka 14
कालनिर्णयः, युगधर्मवर्णनम्, सृष्टिक्रमश्च
Time-Reckoning, Yuga-Dharma, and the Sequence of Creation
हतं हन्ति हतो होव यो नरो हन्ति कठ्चन । उभौ तौ न विजानीतो यश्न हन्ति हतश्ष यः
hataṃ hanti hato hova yo naro hanti kaścana | ubhau tau na vijānīto yaś ca hanti hataś ca yaḥ ||
சக்ரன் கூறினான்—யார் ஒருவரை கொல்கிறாரோ, அவர் உண்மையில் தாமே ‘கொல்லப்பட்டவர்’; கொல்லப்பட்டதையே அவர் தாக்குகிறார். கொல்பவனும் கொல்லப்படுபவனும்—இருவரும் ஆத்மாவை அறியார்; ஏனெனில் ஆத்மா கொலைச் செயலில் கர்த்தாவும் அல்ல, கர்மமும் அல்ல.
श॒क्र उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that violence is rooted in ignorance of the ātman: the Self is not truly killed and is not the true doer of killing. Therefore, both the killer and the killed are described as lacking Self-knowledge, and the ethical thrust is to turn from harm toward insight and restraint.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Śakra (Indra) delivers a reflective teaching that reframes killing through the lens of the imperishable Self, emphasizing that ordinary notions of slayer and slain arise from misunderstanding.