Shloka 9
श्रीशक्रसंवादः — The Dialogue of Śrī
Lakṣmī) and Śakra (Indra
युधिषछ्िर उवाच कथं सदोपवासी स्याद् ब्रह्मचारी कथं भवेत् । विघसाशी कथं च स्यात् सदा चैवातिथिव्रतः
yudhiṣṭhira uvāca: kathaṃ sadopavāsī syād brahmacārī kathaṃ bhavet | vighasāśī kathaṃ ca syāt sadā caivātithivrataḥ ||
யுதிஷ்டிரர் கூறினார்—பிதாமஹரே! மனிதன் எவ்வாறு உண்மையில் எப்போதும் உபவாசியாக இருக்க முடியும்? எவ்வாறு இடையறாது பிரம்மச்சாரியாக நிலைக்க முடியும்? எந்த முறையில் உணவை ஏற்றுக்கொண்டால் அவன் எப்போதும் யஜ்ஞ-சிஷ்ட அன்னத்தை மட்டுமே உண்ணுபவனாக ஆக முடியும்? மேலும் அவன் எவ்வாறு தவறாது விருந்தோம்பல் விரதத்தை நிறைவேற்ற முடியும்?
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-question about integrating multiple high ideals—constant fasting, lifelong brahmacarya, eating only sanctified remnants, and unwavering hospitality—highlighting that ethical life often requires practical guidance on how rigorous vows can be lived without contradiction.
In Śānti Parva’s instruction setting, Yudhiṣṭhira asks the elder authority (addressed as ‘Pitāmaha’ in the surrounding context) to explain how a person can realistically practice severe disciplines and social duties together, especially the tension between personal austerity and the obligation to feed and honor guests.