Shloka 6
अध्याय २२० — बलिवासवसंवादः
Bali–Vāsava Dialogue on Kāla and Steadfastness
तेजो दमेन धप्रियते तन्न तीक्ष्णोडधिगच्छति । अमित्रांश्व बहुन् नित्यं पृथगात्मनि पश्यति
tejo damena dhriyate tan na tīkṣṇo ’dhigacchati | amitrāṁś ca bahūn nityaṁ pṛthag ātmani paśyati ||
பீஷ்மர் கூறினார்—தமம் (சுயக்கட்டுப்பாடு) மூலமே தேஜஸும் உள்ளார்ந்த வலிமையும் நிலைபெறும்; கட்டுப்பாடற்ற, கூர்மையும் அவசரமும் கொண்டவன் அந்த ஒளியை உண்மையில் தாங்க இயலான். ரஜோகுணம் தூண்டும் அவன் காமம், கோபம் முதலிய பல பகைவர்களை எப்போதும் தன்னிலிருந்து வேறானவையாகக் கண்டு, உள்ளத்தில் பிளவுபட்டு பலவீனமடைகிறான்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True tejas (inner radiance and strength) is preserved by dama (self-restraint). Without restraint, a person becomes driven by passion and harshness, loses inner stability, and experiences desire, anger, and similar impulses as hostile forces that overpower the self.
In Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and inner discipline. Here he explains that moral-spiritual power is not mere intensity; it depends on restraint, and lack of restraint leads to continual conflict with one’s own inner ‘enemies’.