Shloka 34
Śrī–Indra–Bali Saṃvāda: The Departure and Fourfold Placement of Lakṣmī
तस्मिन् गूढे च दग्धे च भिन्ने मरणधर्मिणि । अन्योअस्माज्जायते देहस्तमाहु: सत्त्वसंक्षयम्,वे अविद्या आदि कारणसमूह सुषुप्ति और प्रलयमें भी संस्काररूपमें गूढ़भावसे स्थित रहते हैं। उनके रहते हुए जब एक मरणधर्मा शरीर नष्ट हो जाता है, तब उसीसे पूर्वाक्त अविद्या आदिके कारण दूसरा शरीर उत्पन्न हो जाता है। जब ज्ञानके द्वारा अविद्या आदि निमित्त दग्ध हो जाते हैं, तब शरीर-नाशके पश्चात् सत्त्व (बुद्धि) का क्षयरूप मोक्ष होता है, ऐसा उनका कथन है
tasmin gūḍhe ca dagdhe ca bhinne maraṇadharmiṇi | anyo ’smāj jāyate dehas tam āhuḥ sattvasaṃkṣayam ||
பீஷ்மர் கூறினார்— “அவர்களுடைய கருத்தில், அவித்யை முதலிய காரணக் கூட்டம் சுஷுப்தி மற்றும் பிரளயத்திலும் வாசனை (சம்ஸ்காரம்) வடிவில் மறைந்து நிலைத்திருக்கும். அது இருக்கும் நிலையில் நாசமுடைய உடல் உடைந்து அழிந்தால், அதே காரணக் கூட்டத்திலிருந்து மற்றொரு உடல் பிறக்கிறது—இதையே அவர்கள் ‘சத்த்வ-க்ஷயம்’ என்கிறார்கள். ஆனால் ஞானத்தால் அவித்யை முதலிய நிமித்தங்கள் எரிந்து நீங்கினால், உடல் வீழ்ந்த பின் சத்த்வம் (புத்தி) க்ஷயமடைவதே மோட்சம் என்று அவர்கள் கூறுகின்றனர்।”
भीष्म उवाच