Shloka 11
Śrī–Indra–Bali Saṃvāda: The Departure and Fourfold Placement of Lakṣmī
त॑ं समासीनमागम्य कापिलं मण्डलं महत् | पञ्चस्रोतसि निष्णात: पज्चरात्रविशारद:
taṁ samāsīnam āgamya kāpilaṁ maṇḍalaṁ mahat | pañcasrotasi niṣṇātaḥ pañcarātraviśāradaḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்—அவர் ஆசிரமத்தில் அமர்ந்திருந்தபோது, கபிலக் கோட்பாட்டைத் தழுவிய முனிவர்களின் பெருஞ்சபை அங்கு வந்தது. அவர்களுள் பஞ்சசிகரும் இருந்தார்—பஞ்சஸ்ரோத (இந்திரிய-மன ஓட்டங்கள்) குறித்து தேர்ந்தவர்; பாஞ்சராத்திர மரபில் வல்லவர். ஒவ்வொருவரின் உள்ளிலும் நிலைக்கும் அவ்யக்தத் தத்துவம் மற்றும் பரம சத்தியம் குறித்து அவர்கள் உபதேசம் வேண்டினர்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a quest for higher knowledge: sages approach a seated teacher to inquire into the avyakta (the unmanifest) and the supreme truth present within beings. It highlights disciplined expertise (niṣṇāta, viśārada) as a qualification for subtle inquiry, and it places Sāṅkhya (Kāpila) and Pañcarātra learning in a shared ethical-spiritual pursuit of liberation.
In Bhīṣma’s narration, Āsuri is seated in his hermitage when a large group of Kapila-aligned sages arrives. They request instruction about the inner, unmanifest principle and ultimate reality. Pañcaśikha is singled out as a distinguished member of the group, renowned for mastery over the ‘five streams’ and for expertise in Pañcarātra.