Shloka 11
दमप्रशंसा — Praise of Self-Restraint
Dama
शुक्रतो रसतश्रैव देहाज्जायन्ति जन्तव: । स्वभावात् कर्मयोगाद् वा तानुपेक्षेत बुद्धिमान्
śukrato rasataś caiva dehāj jāyanti jantavaḥ | svabhāvāt karmayogād vā tān upekṣeta buddhimān ||
இந்த உடலிலிருந்து விந்துவினாலும், ரசம்/வியர்வை போன்ற உடற்திரவங்களினாலும் உயிர்கள் தோன்றுகின்றன. அவை இயல்பினாலோ, கர்மத்தின் சேர்க்கையாலோ (பிராரப்தத்தின்படியோ) உண்டாகின்றன; ஆகவே அறிவுடையவன் அவற்றில் பற்றின்றி அலட்சியமாக இருக்க வேண்டும்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches dispassion: since beings arise through natural processes and the working out of karma, the wise should not become mentally entangled—maintaining equanimity and non-attachment (upekṣā) toward such occurrences.
In Śānti Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and right conduct. Here he frames the arising of living beings as a natural/karma-driven process and advises the listener to respond with detached discernment rather than fixation or anxiety.