Shloka 19
अध्याय २०८ — इन्द्रियनिग्रहः, सत्याहिंसात्मकवाक्, कर्मफलविवेकः
Restraint of the Senses, Non-harming Truthful Speech, and Discernment of Karmic Consequence
ये तथा पूर्वोक्त देवता-दो प्रकारके पितर माने गये हैं। त्वष्टाके पुत्र महायशस्वी श्रीमान् विश्वरूप हुए ।।
bhīṣma uvāca | ye tathā pūrvokta-devatā-dvau-prakārakau pitarau mānītau | tvaṣṭāyāḥ putro mahāyaśasvī śrīmān viśvarūpo 'bhavat || ajāikapād ahirbudhnyo virūpākṣo 'tha raivataḥ | haraś ca bahurūpaś ca tryambakaś ca sureśvaraḥ | sāvitraḥ jayantaḥ pinākī cāparājitaḥ—ete ekādaśa rudrāḥ | mahābhāga aṣṭa vasūnāṃ nāmāni pūrvam eva proktāni ||
பீஷ்மர் கூறினார்—முன்னர் கூறியபடியே, தேவர்கள் மற்றும் பித்ருக்கள் இருவகையெனக் கொள்ளப்படுகின்றனர். த்வஷ்ட்ரியிடமிருந்து செல்வமிக்க, மிகப் புகழ்பெற்ற விஸ்வரூபன் பிறந்தான். அஜைகபாத், அஹிர்புத்ந்ய, விரூபாக்ஷ, ரைவத, ஹர, பஹுரூப, த்ரயம்பக, சுரேஸ்வர, சாவித்ர, ஜயந்த, பினாகீ, அபராஜித—இவர்கள் பதினொன்று ருத்ரர்கள். ஓ மகாபாக, எட்டு வசுக்களின் பெயர்கள் முன்பே அறிவிக்கப்பட்டன.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage reinforces a traditional classification of divine and ancestral orders: it enumerates the Rudras by name and situates them within a broader cosmological genealogy, emphasizing fidelity to earlier authoritative enumeration (“as stated before”).
Bhishma continues his didactic discourse in the Śānti Parva, listing sacred lineages and groups of deities: he mentions Viśvarūpa as Tvaṣṭṛ’s son, then names the Rudras, and notes that the Vasus were already listed earlier.