Shloka 3
Śānti-parva 206: Guṇa-hetu Moha, Kāma-krodha Chain, Indriya-utpatti, and Nirodha
तद्धद् गोडश्वमनुष्येषु तद्धद्धस्तिमृगादिषु । तद्धत् कीटपतड्लेषु प्रसक्तात्मा स्वकर्मभि:
taddhad goḍaśvamanūṣyeṣu taddhaddhastimṛgādiṣu | taddhat kīṭapataṅgeṣu prasaktātmā svakarmabhiḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்—அதே (உள்ளுறை ஆத்மா) மாடு, குதிரை, மனிதர் ஆகியோரிலும் உள்ளது; அதே யானை, மான் முதலியவற்றிலும் உள்ளது; அதே பூச்சி-வண்டுகளிலும் உள்ளது. ஆனால் ஒவ்வொரு ஜீவனும் தன் தன் கர்மங்களால் கட்டுண்டு, அதிலேயே பற்றுடன் நிலைக்கிறது.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma emphasizes the sameness of the inner principle across all living beings, while explaining that differences in behavior and life-condition arise from attachment shaped by one’s own karma.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation-oriented insight, Bhīṣma continues a reflective teaching: he points to the shared essence in creatures from humans to insects, then notes how karmic tendencies keep each being absorbed in its particular actions.