Shloka 14
मनुरुवाच — इन्द्रिय-मनः-ज्ञान-क्रमः
Manu on the hierarchy of senses, mind, and knowledge
कुशोच्चयनिषण्ण: सन् कुशहस्त: कुशै: शिखी । कुशै: परिवृतस्तस्मिन् मध्ये छन्न: कुशैस्तथा
kuśoccayaniṣaṇṇaḥ san kuśahastaḥ kuśaiḥ śikhī | kuśaiḥ parivṛtas tasmin madhye channaḥ kuśais tathā ||
ஜபம் செய்பவன் குசை புல்லால் செய்யப்பட்ட ஆசனத்தில் அமர வேண்டும். கையில் குசை வைத்துக் கொள்ள வேண்டும்; சிகையிலும் குசை கட்ட வேண்டும். குசையால் சூழப்பட்டவனாக அமர்ந்து, நடுப்பகுதியும் குசையால் மூடப்பட்டிருக்கச் செய்ய வேண்டும்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
External disciplines—such as sitting on a kuśa seat, holding kuśa, and arranging the śikhā with kuśa—are prescribed as supports for inner steadiness and purity, aiding progress on the nivṛtti (renunciatory) path.
In Śānti Parva, Bhīṣma continues instructing on dharma and spiritual practice; here he gives a practical rule for a japa/meditative practitioner’s seating and ritual arrangement using kuśa grass.