Shloka 28
मनु-उपदेशः — भूत-उत्पत्ति, इन्द्रिय-निवृत्ति, तथा पर-स्वभाव-विवेकः
Manu’s Instruction on Elemental Origination, Sense-Withdrawal, and Discrimination of the Supreme Nature
इति बुद्धिगति: सर्वा व्याख्याता तव भारत | इन्द्रियाणि च सर्वाणि विजेतव्यानि धीमता
iti buddhigatiḥ sarvā vyākhyātā tava bhārata | indriyāṇi ca sarvāṇi vijetavyāni dhīmatā ||
பீஷ்மர் கூறினார்— ஓ பாரதா, இவ்வாறு உனக்கு புத்தியின் முழு இயக்கமும் விளக்கப்பட்டது. இனி உண்மையில் ஞானி என்பவன் தன் எல்லா இந்திரியங்களையும் வென்று அடக்கத்தில் கொண்டுவர வேண்டும்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
After explaining how the intellect operates (buddhi-gati), Bhīṣma emphasizes that wisdom must culminate in practical mastery over the senses. Ethical steadiness and right conduct depend on restraining sense-impulses rather than being driven by them.
In Śānti Parva, Bhīṣma continues instructing Yudhiṣṭhira on dharma and inner discipline. Here he closes a section on the workings of intellect and transitions to the next practical requirement for a dharmic life: conquering the senses.