Shloka 36
Adhyāya 180: Jīva, Śarīra, and the Fire Analogy (भृगु–भरद्वाज संवादः)
तदिदमनुनिशम्य विप्रपात॑ पृथगभिपतन्नमिहाबुरधर्मनुष्यै: । अनवसितमनन्तदोषपारं नृषु विहरामि विनीतदोषतृष्ण:
tad idam anu-niśamya vipra-pātaṃ pṛthag abhipatan namihābur adharma-manuṣyaiḥ | anavasitam ananta-doṣa-pāraṃ nṛṣu viharāmi vinīta-doṣa-tṛṣṇaḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்—இந்த ‘ஆஜகர-விருத்தி’யை கேட்டதும், தர்மப் புரிதல் சிதைந்த மூடர்கள் அதை மலைச்சிகரத்திலிருந்து விழுவது போல அச்சமூட்டுவதாகக் கருதி நடுங்குகிறார்கள்; ஆனால் அவர்களின் தீர்ப்பு தவறு. நான் இந்த ஆஜகர-விருத்தியை அறியாமையை அழிப்பதாகவும், எல்லாத் தோஷங்களிலிருந்தும் விடுபட்டதாகவும் கருதுகிறேன். ஆகவே தோஷநோக்கும் ஆசையும் அடக்கி, மனிதர்களிடையே நான் நடமாடுகிறேன்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma defends ajagara-vṛtti—living without anxious striving and without grasping—as a legitimate dharmic discipline. He teaches that what the ignorant fear as ‘dangerous’ is actually a means to destroy ignorance, provided one abandons craving (tṛṣṇā) and the habit of seeing faults (doṣa) everywhere.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation-oriented conduct, Bhishma explains that many people misunderstand the ‘python-like’ ascetic stance and condemn it. He rejects their judgment and states his own commitment: moving among people while restraining desire and moral blemishes, he upholds this practice as blameless and spiritually clarifying.