Shloka 38
अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः
Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’
मूर्ख मनुष्य स्वर्गमें देवताओंकी भाँति सदा विषयसुखमें मग्न रहते हैं; क्योंकि उनका चित्त विषया-सक्तिके कीचड़में लथपथ होकर मोहित हो जाता है ।। सुखं दुःखान्तमालस्यं दु:खं दाक्ष्यं सुखोदयम् । भूतिस्त्वेवं श्रिया सार्थ दक्षे वसति नालसे,आरम्भमें आलस्य सुख-सा जान पड़ता है; परंतु वह अन्तमें दुःखदायी होता है और कार्यकौशल दुःख-सा लगता है; परंतु वह सुखका उत्पादक है। कार्यकुशल पुरुषमें ही लक्ष्मीसहित ऐश्वर्य निवास करता है, आलसीमें नहीं
mūrkhaḥ manuṣyaḥ svargam iva devatāvat sadā viṣaya-sukheṣu magnaḥ tiṣṭhati; tasya cittaṃ viṣayāsakti-paṅke liptam mohitam bhavati. sukhaṃ duḥkhāntam ālasyaṃ, duḥkhaṃ dākṣyaṃ sukha-udayam. bhūtis tv evaṃ śriyā sārdhaṃ dakṣe vasati nālase.
பிராமணன் கூறினான்— மூடன் விண்ணில் உள்ள தேவர்களைப் போல எப்போதும் புலனின்பங்களில் மூழ்கியிருப்பான்; ஏனெனில் பொருட்களின்மீது பற்றெனும் சேற்றில் அவன் சித்தம் ஒட்டிக் கொண்டு மயங்கிவிடுகிறது. சோம்பல் தொடக்கத்தில் இன்பம் போலத் தோன்றும்; ஆனால் முடிவில் துன்பமாகிறது. திறமையுடன் கூடிய முயற்சி தொடக்கத்தில் துன்பம் போலத் தோன்றினாலும், அதுவே இன்பத்தின் உதயத்தைத் தருகிறது. ஆகவே லக்ஷ்மியுடன் கூடிய செல்வம் திறமையும் உழைப்பும் உள்ளவனிடமே தங்கும்; சோம்பேறியிடம் அல்ல.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Pleasure that comes from idleness and sense-indulgence is deceptive: it begins as comfort but ends in suffering. Diligent, skillful effort may feel difficult at first, yet it produces lasting happiness and attracts prosperity (Śrī/Lakṣmī).
In the didactic setting of the Śānti Parva, a Brahmin speaker delivers moral instruction, contrasting the deluded life of attachment and laziness with the fruitful path of competence and sustained effort.