Shloka 29
Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)
मनुष्य धरतीको खोदकर तथा ओषधियों, वृक्षों, लताओं, पक्षियों और पशुओंका उच्छेद करके यज्ञका अनुष्ठान करते हैं, और वे स्वर्गमें भी चले जाते हैं ।।
manuṣyā dharatīṃ khoditvā tathā oṣadhīḥ vṛkṣān latāḥ pakṣiṇaḥ paśūṃś ca ucchedya yajñasya anuṣṭhānaṃ kurvanti, te ca svarge 'pi gacchanti. daṇḍanītyāṃ praṇītāyāṃ sarve siddhyanty upakramāḥ; kaunteya sarvabhūtānāṃ tatra me nāsti saṃśayaḥ.
மனிதர்கள் நிலத்தைத் தோண்டி, மூலிகைகள், மரங்கள், கொடிகள், பறவைகள், விலங்குகள் ஆகியவற்றை அழித்து யாகங்களை நடத்துகிறார்கள்; அதுவும் அவர்கள் சொர்க்கத்தை அடைகிறார்கள். கௌந்தேயா! தண்டநீதி முறையாக நிறுவப்பட்டு நடைமுறையில் இருந்தால், எல்லா உயிர்களுடைய எல்லா முயற்சிகளும் நிறைவேறும்—இதில் எனக்கு ஐயமில்லை.
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a pragmatic ethical claim: even actions that involve harm to living beings and the environment can be socially sanctioned when framed as yajña, and similarly, when daṇḍanīti (law, discipline, and punishment under righteous governance) is correctly applied, it enables order and the successful completion of undertakings for all beings.
In the Shānti Parva’s discourse on dharma and governance, Arjuna addresses Kaunteya (Yudhiṣṭhira), arguing in favor of the necessity and efficacy of daṇḍanīti—asserting that properly instituted governance makes collective life workable and leads to success in worldly enterprises.