Shloka 13
अबुद्धिपूर्वकपापविमोचनप्रश्नः — Janamejaya’s Unintended Transgression and the Indrota Rebuke
'पक्षिप्रवर! आप अब संतानवान् और पुत्रवान् हो चुके हैं। अतः आप अपनी देहपर दया न करके धर्म और अर्थपर ही दृष्टि रखते हुए इस बहेलियेका ऐसा सत्कार करें, जिससे इसका मन प्रसन्न हो जाय ।।
pakṣipravara! āpa adhunā santānavān putravāṁś ca bhūtaḥ. ataḥ sva-dehe dayāṁ na kṛtvā dharma-artha-parāyaṇa-dṛṣṭyā asya vyādhasya tādṛśaṁ satkāraṁ kuru yena asya manaḥ prasīdati. mat-kṛte mā ca santāpaṁ kurvīthās tvaṁ vihaṅgama. śarīra-yātrā-kṛtyārtham anyān dārān upaiṣyasi.
பீஷ்மர் கூறினார்—ஓ பறவைகளில் சிறந்தவனே! நீ இப்போது சந்ததியுடனும் புதல்வர்களுடனும் கூடியவன். ஆகவே, உன் உடல்மீது இரக்கம் எனும் பற்றில் சிக்காமல், தர்மமும் அர்த்தமும் நோக்கி பார்வை வைத்து, இந்த வேடனை அவன் மனம் மகிழுமாறு சீரிய முறையில் உபசரித்திடு. மேலும், ஓ விஹங்கமே! எனக்காக வருந்தாதே. உயிர்வாழ்வை நடத்துவதற்காக உனக்கு மற்றொரு துணை கிடைக்கும்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma emphasizes prioritizing dharma and artha over personal attachment and bodily sentiment: respond to circumstances with ethical prudence, even honoring an agent of harm (the hunter) if it serves a higher moral and practical end, and accept life’s necessities without excessive grief.
Bhishma recounts counsel addressed to a bird: since the bird now has offspring, it should act with a view to duty and welfare, respectfully appease the hunter, and not mourn for Bhishma; the bird can continue life and sustain itself, even by finding another mate.