Shloka 22
कपोत-लुब्धकसंवादः — Hunter’s Remorse and Renunciatory Resolve
अनया हतमेवेदमिति शास्त्रमपार्थकम् | दैतेयानुशना प्राह संशयच्छेदनं पुरा
anayā hatam evedam iti śāstram apārthakam | daiteyānuśanā prāha saṃśaya-cchedanaṃ purā ||
வெறும் தர்க்கத்தையே முதன்மை வைத்து—‘இத்தகைய யுக்தியால் இது மறுக்கப்பட்டது; ஆகவே சாஸ்திரம் பயனற்றது’—என்று கூறுவோரின் அந்தக் கூற்றும் அறியாமையிலிருந்தே எழுகிறது. தர்க்கத்தைச் சாஸ்திரத்திலிருந்து தனியாகவும், சாஸ்திரத்தைத் தர்க்கத்திலிருந்து தனியாகவும் புரிந்துகொள்ளக் கூடாது; இரண்டின் துணையுடன் எது செய்யவேண்டியதோ அதைத் தீர்மானித்து அதையே பின்பற்ற வேண்டும். இந்தச் சந்தேகநாசகக் கோட்பாட்டை முற்காலத்தில் சுக்ராசார்யர் தைத்யர்களுக்கே உபதேசித்தார்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Do not dismiss śāstra as ‘useless’ merely because a particular argument seems to refute it. True discernment of dharma arises when tarka (reasoned inquiry) and śāstra (authoritative teaching) are used together to determine duty.
Bhīṣma, instructing on dharma in the Śānti Parva, cites an older precedent: Śukrācārya once taught the Daityas a principle meant to cut through doubt—namely, that scripture and reasoning should cooperate rather than compete.