Shloka 36
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
आपद्विनाशभूयिष्ठ गर्त: कार्य हि जीवितम्
āpadvināśabhūyiṣṭha gartaḥ kārya hi jīvitam
ஆபத்துக் காலத்தில் வாழ்க்கை அழிவின் அச்சம் நிறைந்த ஆழ்ந்த பள்ளமாகிறது; ஆகவே உயிர் காக்கும் நோக்கத்தையே முதன்மையாகக் கொண்டு உரிய செயல் செய்ய வேண்டும்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
In crisis (āpada), ordinary norms may be constrained by danger; the immediate ethical priority is to preserve life, because survival is the basis for fulfilling dharma and responsibilities afterward.
Bhīṣma, instructing on dharma in the Śānti Parva, characterizes calamity as a perilous ‘pit’ where destruction predominates, and advises that one should take necessary action with the aim of safeguarding life.