Shloka 16
Kośa-saṃjanana and Subtle Dharma
Treasury Formation and Fine-Grained Ethics
अयुद्धयमानस्य वधो दारामर्ष: कृतघ्नता | ब्रह्मवित्तस्य चादानं नि:शेषकरणं तथा
ayuddhayamānasya vadho dārāmarṣaḥ kṛtaghnatā | brahmavittasya cādānaṃ niḥśeṣakaraṇaṃ tathā ||
போரிடாத ஒருவரைக் கொல்வது, பிறனுடைய மனைவியை அவமதிப்பது, நன்றிக்கேடு, பிரம்மவித் (பிராமணன்) உடைய செல்வத்தைப் பறிப்பது, மேலும் ஒருவரின் அனைத்தையும் பறித்தெடுப்பது—இவை கொள்ளையர்களிடமும் கண்டிக்கப்படும் செயல்கள்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma lists certain acts—killing a non-combatant, violating another’s wife, ingratitude, seizing a holy/learned person’s wealth, and stripping someone of all possessions—as gravely adharmic, so blameworthy that even criminals condemn them; the teaching is to renounce such conduct as fundamentally unrighteous.
In Śānti Parva’s instruction on dharma after the war, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira by enumerating behaviors that must be avoided; here he emphasizes moral limits that apply even in contexts of conflict and power.