Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Kośa, Bala, and Maryādā: Treasury, Capacity, and Enforceable Limits (कोश-बल-मर्यादा)

स्वधर्मानन्तरा वृत्तिर्जात्याननुपजीवत: । जहत: प्रथमं कल्पमनुकल्पेन जीवनम्‌

svadharmānantara vṛttir jātyān anupajīvataḥ | jahataḥ prathamaṃ kalpam anukalpena jīvanam ||

பீஷ்மர் கூறினார்—தன் பிறப்பு நிலையிற்குரிய ஸ்வதர்மத்தைப் பற்றிக் கொண்டு வாழ முடியாதபோது, மாற்று வாழ்வுமுறையும் சொல்லப்பட்டுள்ளது. அபத்துக் காலத்தில் முதன்மையான வழி—அதாவது ஸ்வதர்மத்திற்கேற்ற வாழ்வு—கைவிட வேண்டிய நிலை வந்தால், உயிர் காக்க இரண்டாம் வழியைப் பின்பற்றி, தேவைப்பட்டால் தன்னைவிடத் தாழ்ந்த வர்ணத்தின் தொழிலையும் ஏற்று வாழலாம்; அப்படிச் செய்தால் சட்டமின்மையிலும் அதர்மத்திலும் வீழாமல் உயிர் நிலைக்கும்।

स्वधर्मात्from one’s own duty
स्वधर्मात्:
Apadana
TypeNoun
Rootस्वधर्म
FormMasculine, Ablative, Singular
अनन्तराnext/secondary (immediately following)
अनन्तरा:
Karta
TypeAdjective
Rootअनन्तर
FormFeminine, Nominative, Singular
वृत्तिःmeans of livelihood; conduct
वृत्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootवृत्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
जात्याby (one’s) caste/varna
जात्या:
Karana
TypeNoun
Rootजाति
FormFeminine, Instrumental, Singular
अनुपजीवतःof one who does not subsist (by it)
अनुपजीवतः:
Karta
TypeVerb
Rootअनु-जीव्
FormMasculine, Genitive, Singular, Present active participle (शतृ)
जहतःof one who abandons
जहतः:
Karta
TypeVerb
Rootहा
FormMasculine, Genitive, Singular, Present active participle (शतृ)
प्रथमम्the first
प्रथमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रथम
FormNeuter, Accusative, Singular
कल्पम्prescribed rule/option (course)
कल्पम्:
Karma
TypeNoun
Rootकल्प
FormMasculine, Accusative, Singular
अनुकल्पेनby a secondary alternative
अनुकल्पेन:
Karana
TypeNoun
Rootअनुकल्प
FormMasculine, Instrumental, Singular
जीवनम्living; subsistence
जीवनम्:
Karma
TypeNoun
Rootजीवन
FormNeuter, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma