Shloka 2
Kośa, Bala, and Maryādā: Treasury, Capacity, and Enforceable Limits (कोश-बल-मर्यादा)
दुष्टामात्यसहायस्य च्युतमन्त्रस्य सर्वतः । राज्यात् प्रच्यवमानस्य गतिमग्ग्रामपश्यत:
duṣṭāmātyasahāyasya cyutamantrasya sarvataḥ | rājyāt pracyavamānasya gatim aggrām apaśyataḥ ||
யுதிஷ்டிரன் கூறினான்— “தீய அமைச்சர்கள் துணை நிற்க, அவனுடைய ஆலோசனையும் அரசியல் நெறியும் எல்லாத் திசைகளிலும் சிதறி, அவன் அரசிலிருந்து வழுவிக் கொண்டிருக்கையில்—அவன் முன்னே செல்லும் பாதையைப் பார்க்க முடியாது; பாதுகாப்பின் வழியையும், தர்மத்திற்குரிய செயல்வழியையும் அவன் அறிய இயலாது.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
A ruler’s stability depends on righteous advisers and sound counsel; when ministers are corrupt and policy collapses, the king loses clear direction and the kingdom inevitably declines. Ethical governance requires integrity in counsel and disciplined statecraft.
In the Śānti Parva’s discussion of rājadharma, Yudhiṣṭhira frames a political-ethical problem: a king, undermined by wicked ministers and failed counsel, is being driven from sovereignty and becomes unable to perceive a viable path forward.