Shloka 10
Bhṛtya-niyoga: Role-appropriate appointment of servants and protection of the royal treasury (भृत्यनियोगः कोशरक्षणं च)
युक्तचारं स्वविषये संधिविग्रहकोविदम् । राज्स्त्रिवर्गवेत्तारं पौरजानपदप्रियम्
bhīṣma uvāca | yuktacāraṃ svaviṣaye saṃdhivigrahakovidam | rājñas trivargavettāraṃ paurajānapadapriyam ||
பீஷ்மர் கூறினார்—அரசன் தன் கடமைவட்டத்தில் ஒழுக்கம் காத்து நடப்பவனை; சமாதானம் செய்ய வேண்டிய நேரமும் பகைத் தொடங்க வேண்டிய நேரமும் அறிந்து தேர்ந்தவனை; அரசனின் மூன்று இலக்குகள்—தர்மம், அர்த்தம், காமம்—இவற்றை அறிந்தவனை; நகரமும் நாட்டுப்புறமும் இரண்டிலும் மக்களுக்குப் பிரியமானவனை அமைச்சனாக நியமிக்க வேண்டும்।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s minister should unite personal discipline with strategic intelligence: he must know when peace or conflict is appropriate, understand the balanced pursuit of dharma, artha, and kāma for the ruler, and maintain the trust and affection of both urban and rural subjects.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous governance, Bhishma continues advising Yudhiṣṭhira on royal policy, specifying key qualifications for appointing a minister—especially competence in diplomacy/war policy and popularity among the people.