Shloka 15
Satya–Anṛta Viveka (Discrimination between Truth and Falsehood) | सत्य–अनृत विवेकः
अकूजनेन चेन्मोक्षो नावकूजेत् कथंचन । अवश्यं कूजितव्ये वा शड्केरन् वाप्पकूजनात्
akūjanena cenmokṣo nāvakūjet kathaṃcana | avaśyaṃ kūjitavye vā śaṅkeran vāppakūjanāt ||
பீஷ்மர் கூறினார்—அழைக்காமல் இருப்பதாலேயே மோட்சம் கிடைக்கும் என்றால், எந்தச் சூழலிலும் அழைக்கக் கூடாது. ஆனால் அழைப்பு தவிர்க்க முடியாததாக இருந்தால், அந்த அழைப்பைப் பற்றி மனத்தில் சந்தேகமோ அச்சமோ கொள்ள வேண்டாம்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma frames a practical ethical point: if mere silence were sufficient for liberation, one should always remain silent; but since expression can be inevitable in life, one should not fall into scruples or anxiety about an unavoidable utterance. The emphasis is on realistic discipline rather than rigid, fear-driven restraint.
In Śānti Parva, Bhīṣma continues instructing Yudhiṣṭhira on dharma and right conduct. Here he uses a compact, proverbial argument about silence versus unavoidable speech/crying out to guide the king toward balanced, non-anxious ethical practice.