Shloka 27
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
निग्रह: पण्डितै: कार्य: क्षिप्रमेव प्रधानत: । परस्पर फूटकर पृथक्-पृथक् अपनी शक्तिका प्रयोग करनेवाले लोगोंमें जो मुख्य-मुख्य नेता हों
nigrahaḥ paṇḍitaiḥ kāryaḥ kṣipram eva pradhānataḥ | paraspara-phūṭakṛt pṛthak-pṛthag ātmanaḥ śaktiṃ prayuñjānānāṃ lokeṣu ye mukhya-mukhyā netāraḥ syuḥ, tān saṃgharājyasya vidvad-adhikāribhiḥ śīghram eva damayituṃ yuktam || kuleṣu kalaho jātaḥ kula-vṛddhair upekṣitaḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்—“அறிஞர்கள் முதலில், விரைவாகவே குழப்பத்தை அடக்க வேண்டும். மக்கள் பிளந்து தனித்தனி குழுக்களாகி, ஒவ்வொருவரும் தனித்தனியாகத் தம் ஆற்றலைச் செலுத்தத் தொடங்கினால், அவர்களுள் முதன்மைத் தலைவர்களை கூட்டரசின் கல்வியறிந்த அதிகாரிகள் உடனே கட்டுப்படுத்த வேண்டும். மேலும் குலங்களில் சண்டை எழுந்தும் குடும்ப மூத்தோர் அதை அலட்சியப்படுத்தினால், அந்தப் பிணக்கு வளர்ந்து பெரிய பேரிடராக மாறும்।”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Preventive governance is a duty: wise authorities should restrain factional leaders quickly, because early intervention stops small ruptures from becoming systemic disorder.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma advises the king on statecraft: when groups fracture and rival leaders mobilize separate power, the state must promptly curb them; likewise, family or clan quarrels ignored by elders tend to escalate.