Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Nīti-upadeśa to a Rājaputra: Self-restraint, Alliances, and Rival-Management (नीतिउपदेशः)

तुम बुद्धिमानोंके विश्वासभाजन बनकर अपने महाशत्रुके राज्यमें सानन्द विचरण करो और कुत्ते, हिरन, तथा कौओंकी तरह” चौकन्ने रहकर निरर्थक बर्तावोंद्वारा विदेहराजके प्रति मित्रधर्मका पालन करो ।।

Bhīṣma uvāca: tvaṁ buddhimānāṁ viśvāsabhājanaṁ bhūtvā svamahāśatro rājyamadhye sānandaṁ vicarasva; śva-mṛga-kāka-vat ca sāvadhāno bhūtvā nirarthaka-ceṣṭābhiḥ Videharājaṁ prati mitradharmaṁ pālaya. ārambhāṁś ca asya mahato duścarāṁś ca prayojaya; nadīvat ca virodhāṁś ca balavadbhir virudhyatām.

பீஷ்மர் கூறினார்—அறிவோர் நம்பும் ஒருவனாகி, உன் பெரும் பகைவரின் நாட்டில் மகிழ்ச்சியுடன் உலாவு; ஆனால் நாய், மான், காகம் போல எப்போதும் விழிப்புடன் இரு. விதேஹ அரசனிடம் வெளிப்படையாக நட்பின் கடமையைப் பேணி, பயனற்றவை போலத் தோன்றும் செயல்களின் மறைவில் உன் நெறியை மறைத்துக் கொள். அதே வேளையில், நிறைவேற்ற மிகக் கடினமான பெரிய முயற்சிகளில் அவனைத் தூண்டு; வலிமைமிக்க அரசர்களுடன் அவனுக்கு, பெருநதியைப் போலக் கடக்க இயலாத பகைமைகளை ஏற்படுத்து.

आरम्भान्undertakings; enterprises
आरम्भान्:
Karma
TypeNoun
Rootआरम्भ
FormMasculine, Accusative, Plural
श्वास्यto be made to pant; exhausting
श्वास्य:
Karma
TypeAdjective
Rootश्वास्य (श्वास्य/श्वासनीय)
FormMasculine, Accusative, Plural
महतःgreat; huge
महतः:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Accusative, Plural
दुश्चरान्hard to accomplish
दुश्चरान्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुश्चर
FormMasculine, Accusative, Plural
प्रयोजयimpel; set (him) to work
प्रयोजय:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-युज्
FormImperative (Loṭ), Second, Singular, Parasmaipada
नदीवत्like a river
नदीवत्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootनदीवत्
and
:
TypeIndeclinable
Root
विरोधान्hostilities; oppositions
विरोधान्:
Karma
TypeNoun
Rootविरोध
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
बलवत्भिःwith the powerful (kings)
बलवत्भिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबलवत्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
विरुध्यताम्let him oppose; let him be set in conflict
विरुध्यताम्:
Karta
TypeVerb
Rootवि-रुध्
FormImperative (Loṭ), Third, Singular, Ātmanepada

भीष्म उवाच

B
Bhishma
V
Videha-raja (King of Videha)
M
mahāśatru (the great enemy, unnamed)
D
dogs
D
deer
C
crows
P
powerful kings (balavantaḥ rājānaḥ)