Shloka 30
Kṣemadarśa–Kālakavṛkṣīya Saṃvāda: Counsel on Impermanence, Non-attachment, and Composure in Dispossession
पुरस्ताद् भूतपूर्वत्वाद्धीनभाग्यो हि दुर्मति: । धातारं ग्ते नित्यं लब्धार्थश्न न मृष्यते
purastād bhūtapūrvatvād dhīna-bhāgyo hi durmatiḥ | dhātāraṃ nindate nityaṃ labdhārthān na mṛṣyate ||
பீஷ்மர் கூறினார்—முன்பு செல்வம் பெற்றிருந்து பின்னர் அதை இழந்தவனுக்கு, அந்த நினைவே மூடனைத் தன்னைத் துரதிர்ஷ்டவான் என எண்ணச் செய்கிறது. அவன் எப்போதும் விதாதாவை (விதியை) பழிக்கிறான்; முன்வினையால் கிடைப்பதிலும் திருப்தி அடைவதில்லை.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Past attachment to former prosperity breeds a sense of misfortune and leads to blaming Fate; the ethical remedy implied is contentment and acceptance of what comes through prārabdha (one’s operative destiny), rather than resentment and complaint.
In Bhishma’s instruction during the Śānti Parva, he describes a psychological pattern: a person who once had wealth and then loses it becomes bitter, continually criticizes the cosmic dispenser (Dhātā), and remains dissatisfied even with what he still receives.