Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्

Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition

अशक्यमिति कृत्वा वा ततो<चन्यै: संविदं चरेत्‌ । ब्रह्मदण्डमदृष्टेषु दृष्टेषु चतुरद्धिणीम्‌,जो कार्य अकेले करना असम्भव हो जाय, उसीके लिये दूसरोंके साथ बैठकर विचार- विमर्श करे। यदि शत्रु दूरस्थ होनेके कारण दृष्टिगोचर न हो तो उसपर ब्रह्मदण्डका प्रयोग करे और यदि शत्रु निकटवर्ती होनेके कारण दृष्टिगोचर हो तो उसपर चतुरंगिणी सेना भेजकर आक्रमण करे

aśakyam iti kṛtvā vā tato 'nyaiḥ saṃvidaṃ caret | brahmadaṇḍam adṛṣṭeṣu dṛṣṭeṣu catur-aṅgiṇīm ||

ஒருவன் தனியாகச் செய்ய இயலாது எனத் தீர்மானமானால், அப்போது பிறருடன் ஆலோசனையும் உடன்பாடும் மேற்கொள்ள வேண்டும். தொலைவில் இருந்து கண்ணுக்குப் படாத பகைவர்மீது ‘பிரஹ்மதண்டம்’—தர்ம அதிகாரமும் அரசியல் நெறியும் கொண்ட வலிமை—பயன்படுத்த வேண்டும்; அருகில் இருந்து தென்படும் பகைவர்மீது நான்கு அங்கங்களுடைய படையை அனுப்பி தாக்க வேண்டும்।

अशक्यम्impossible
अशक्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअशक्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
कृत्वाhaving done/considered
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्यैःwith others
अन्यैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
संविदम्consultation/compact
संविदम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंविद्
FormFeminine, Accusative, Singular
चरेत्should undertake/practice
चरेत्:
TypeVerb
Rootचर्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
ब्रह्मदण्डम्the Brahma-rod (spiritual punishment/curse)
ब्रह्मदण्डम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मदण्ड
FormMasculine, Accusative, Singular
अदृष्टेषुwhen (they are) unseen
अदृष्टेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअदृष्ट
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
दृष्टेषुwhen (they are) seen
दृष्टेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदृष्ट
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
चतुरङ्गिणीम्a fourfold army
चतुरङ्गिणीम्:
Karma
TypeNoun
Rootचतुरङ्गिणी
FormFeminine, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
B
brahmadaṇḍa
C
catur-aṅgiṇī senā (fourfold army)