मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
अशक्यमिति कृत्वा वा ततो<चन्यै: संविदं चरेत् । ब्रह्मदण्डमदृष्टेषु दृष्टेषु चतुरद्धिणीम्,जो कार्य अकेले करना असम्भव हो जाय, उसीके लिये दूसरोंके साथ बैठकर विचार- विमर्श करे। यदि शत्रु दूरस्थ होनेके कारण दृष्टिगोचर न हो तो उसपर ब्रह्मदण्डका प्रयोग करे और यदि शत्रु निकटवर्ती होनेके कारण दृष्टिगोचर हो तो उसपर चतुरंगिणी सेना भेजकर आक्रमण करे
aśakyam iti kṛtvā vā tato 'nyaiḥ saṃvidaṃ caret | brahmadaṇḍam adṛṣṭeṣu dṛṣṭeṣu catur-aṅgiṇīm ||
ஒருவன் தனியாகச் செய்ய இயலாது எனத் தீர்மானமானால், அப்போது பிறருடன் ஆலோசனையும் உடன்பாடும் மேற்கொள்ள வேண்டும். தொலைவில் இருந்து கண்ணுக்குப் படாத பகைவர்மீது ‘பிரஹ்மதண்டம்’—தர்ம அதிகாரமும் அரசியல் நெறியும் கொண்ட வலிமை—பயன்படுத்த வேண்டும்; அருகில் இருந்து தென்படும் பகைவர்மீது நான்கு அங்கங்களுடைய படையை அனுப்பி தாக்க வேண்டும்।
भीष्म उवाच