Shloka 14
शूरलक्षणवर्णनम् | Marks and Typologies of Martial Temperament
जिद्याक्षा: प्रललाटाश्व निर्मासहनवो5डपि च । वज़बाह्वंगुलीचक्रा: कृशा धमनिसंतता:
jidyākṣāḥ pralalāṭāśva-nirmāsa-hanavo 'lpāpi ca | vajra-bāhv-aṅgulī-cakrāḥ kṛśā dhamani-saṃtatāḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்— யாருடைய கண்கள் சாய்வாகவும், நெற்றி உயரமாகவும், தாடை ஒல்லியாகவும் மாமிசம் அற்றதுபோலவும் இருக்கிறதோ; யாருடைய புயங்களில் வஜ்ரத்தின் குறியும், விரல்களில் சக்கரத்தின் குறியும் இருக்கிறதோ; உடல் மிக ஒல்லியாக நரம்புகளின் வலை தெளிவாகத் தோன்றுகிறதோ— அத்தகையோர் போர் தொடங்கிய கணமே பேர்வேகத்துடன் பகைவரின் படைவட்டத்தில் புகுந்து, மதம் கொண்ட யானைகளைப் போல பகைவரால் வெல்ல இயலாதவர்களாகிறார்கள்।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents an epic ideal where a warrior’s bodily signs and bearing are read as indicators of irresistible courage and battlefield efficacy, reinforcing the Kṣatriya ethic of decisive, forceful engagement in war.
Bhīṣma is describing a type of formidable fighter: lean, sinewy men marked with auspicious/terrifying signs (vajra and cakra) who, as soon as combat begins, surge into enemy formations and prove extremely difficult to defeat.