Shloka 9
उपायधर्म-सेनायोगः
Upāya-dharma and Senāyoga: Expedient Ethics & Army Deployment
ऋष्टयस्तोमरा: खड्गा निशिताश्न परश्वधा: । फलकान्यथ चर्माणि प्रतिकल्प्यान्यनेकश:
ṛṣṭayas tomarāḥ khaḍgā niśitāśn paraśvadhāḥ | phalakāny atha carmāṇi pratikalpyāny anekaśaḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்—ஷ்டி, தோமரம், வாள், கூர்மையான கோடரி—இவை அனைத்தும் பெருமளவில் தயார் செய்யப்படட்டும்; அதுபோல பலகமும் தோல் கவசங்களும் பல வகைகளில் உருவாக்கப்படட்டும். குந்திநந்தனா! அரசன் தாக்குதலும் பாதுகாப்பும் தரும் இச்சாதனங்களை மிகுந்த அளவில் எப்போதும் தயார் வைத்தால், ஆபத்துக் காலத்தில் படை மற்றும் விலங்கு-வாகனங்கள் (முக்கியமாக யானைகள்) பாதுகாப்பு தற்செயலுக்கு ஒப்படைக்கப்படாது.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s dharma includes practical preparedness: maintaining adequate arms and defensive gear so that protection of the realm and its forces is assured when threats arise.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on rājadharma, listing specific weapons and protective items that should be manufactured and kept ready in large quantities as part of responsible kingship.