Shloka 7
उपायधर्म-सेनायोगः
Upāya-dharma and Senāyoga: Expedient Ethics & Army Deployment
गजानां पार्थ वर्माणि गोवृषाजगराणि च । शल्यकण्टकलोहानि तनुत्रचमराणि च
gajānāṁ pārtha varmāṇi govṛṣājagarāṇi ca | śalyakaṇṭakalohāni tanutracamarāṇi ca ||
பீஷ்மர் கூறினார்—ஓ பார்த்தா! யானைகளின் பாதுகாப்பிற்காக பசு, காளை, அஜகரம் ஆகியவற்றின் தோலால் கவசங்களைச் செய்யச் செய். இரும்புக் குத்திகள், முள்ளைப் போன்ற இரும்புப் பொருத்துகள், உடல்-பாதுகாப்புக் கவசங்கள், சாமரங்களும் பெருமளவில் தயார் வைத்திரு. குந்திநந்தனா! அரசன் இவ்வாறு எப்போதும் சேமித்து வைத்தால், குறிப்பாக யானைப்படை பாதுகாப்புடனும் போருக்குத் தயாராகவும் இருக்கும்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s dharma includes practical preparedness: maintaining protective equipment and supplies—especially for key military assets like elephants—so that the realm’s defense is reliable and disciplined.
In the Shanti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma advises Yudhiṣṭhira on concrete measures of military readiness, specifying materials and items to be kept prepared for protecting war-elephants and sustaining the army.