Shloka 293
स मया समनुप्राप्तो नास्मि शोच्य: कथंचन । “मैं अमित तेजस्वी श्रीकृष्णके अद्भुत प्रभावको मानता हुआ भी कभी उनकी प्रेरणासे अच्छी तरह पालन किये हुए क्षत्रियधर्मसे विचलित नहीं हुआ। मैंने उस धर्मका फल प्राप्त किया है; अतः किसी प्रकार भी मैं शोकके योग्य नहीं हूँ
sa mayā samanupprāpto nāsmi śocyaḥ kathaṃcana |
சஞ்சயன் கூறினான்—“இந்த முடிவு எனக்கு வந்தடைந்தது; ஆயினும் நான் எவ்விதத்திலும் இரங்கத்தக்கவன் அல்ல. அளவற்ற ஒளிமிக்க ஸ்ரீகிருஷ்ணனின் அதிசயப் பெருமையை அறிந்திருந்தும், அவர் வழிகாட்டுதலோடு முறையாகக் கடைப்பிடித்த க்ஷத்திரிய தர்மத்திலிருந்து நான் ஒருபோதும் வழுவவில்லை. அந்த தர்மத்தின் பயனை நான் பெற்றேன்; ஆகவே என்னைப்பற்றி துயரப்படுவதற்கு காரணமில்லை.”
संजय उवाच
Educational Q&A
Steadfast adherence to one’s rightful duty (here, kṣatriya-dharma) removes the basis for lamentation: when action is aligned with dharma and carried through under right understanding, the resulting fate—however harsh—need not be met with self-pity or moral regret.
Sañjaya voices a stance of non-lamentation about his condition or end, grounding it in having remained unwavering in properly performed kṣatriya conduct and in having accepted Śrī Kṛṣṇa’s extraordinary influence and guidance; thus he declares himself not an object of grief.