Shloka 266
दिष्टया न विमतिं कांचिद् भजित्वा तु पराजित: । /हर्षकी बात है कि मैं युद्धमें पीठ दिखाकर भागा नहीं। निम्नश्रेणीके मनुष्यकी भाँति हार मानकर वैरसे कभी पीछे नहीं हटा तथा कभी किसी दुर्विचारका आश्रय लेकर पराजित नहीं हुआ--यह भी मेरे लिये गौरवकी ही बात है
diṣṭyā na vimatiṁ kāñcid bhajitvā tu parājitaḥ |
சஞ்சயன் கூறினான்— “இது கூட நல்வாழ்த்தே—தோல்வியுற்றபோதும் நான் எந்தத் தவறான, இழிவான தீர்மானத்தையும் பற்றிக் கொள்ளவில்லை. தோல்வியிலும் நான் முதுகு காட்டி ஓடவில்லை; கீழ்மகன் போல சரணடைந்து பகையை விட்டுப் பின்வாங்கவில்லை; வஞ்சகமும் பழிக்கத்தக்கதுமான தீய எண்ணத்தைத் தழுவி வீழவும் இல்லை—இதுவும் என் பெருமை.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse praises moral steadiness under failure: even when defeated, one should not adopt ignoble surrender or wrong counsel (vimati). Honor lies in refusing unethical or self-degrading responses to loss.
Sañjaya reflects on a situation of defeat and emphasizes that, despite being overcome, he did not turn to misguided thinking or dishonorable conduct—framing this restraint as a fortunate and praiseworthy outcome.