Shloka 4
गान्धारी-प्रशमनम् — Pacification of Gāndhārī and Kṛṣṇa’s Counsel at Hāstinapura
ततस्ते प्राविशन् पार्था हतत्विट्कं हतेश्वरम् | दुर्योधनस्य शिबिरं रड्भवद्धिसृते जने
tatas te prāviśan pārthā hatatviṭkaṁ hateśvaram | duryodhanasya śibiraṁ raṅgavad dhiśṛte jane ||
சஞ்சயன் கூறினான்—பின்னர் ப்ருதையின் புதல்வர்கள் துர்யோதனனின் பாசறைக்குள் நுழைந்தனர். அதின் தலைவன் வீழ்ந்ததால் அதன் ஒளி அணைந்திருந்தது; பார்வையாளர்கள் சென்றபின் அரங்கம் வெறுமையாக மங்குவது போல, அந்தப் பாசறை விழாவற்றதும் செல்வஒளியற்றதும் தோன்றியது.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the fragility of worldly power: when the ruler falls, the camp’s glory collapses at once. It evokes vairāgya-like reflection—splendor depends on dharma-backed leadership and living order, and war’s outcome leaves emptiness rather than triumph.
After Duryodhana’s fall, the Pāṇḍavas enter his camp. Sañjaya describes it as desolate and joyless, like a theatre after the audience has left—guarded mainly by elderly ministers, with most remaining inhabitants being non-combatants.