Mahabharata — Shalya Parva, Shloka 81
Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission
नकुलोलूकवकत्राश्न काकवक्त्रास्तथा परे | आखुबश्रुकवक्त्राश्चन मयूरवदनास्तथा
nakulolūkavaktrāś ca kākavaktrās tathā pare | ākhubabhruvaktrāś ca mayūravadanās tathā ||
வைசம்பாயனன் கூறினான்—ஓ பாரதா! சிலருக்கு நரிக்கீரி மற்றும் ஆந்தை போன்ற முகங்கள்; சிலருக்கு காகம் போன்ற முகங்கள். சிலருக்கு எலி போன்ற முகங்கள்; சிலருக்கு பப்ரு (இக்நியூமன்) போன்ற முகங்கள்; மேலும் சிலருக்கு மயில் போன்ற முகங்கள் இருந்தன.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse conveys the moral and psychological degradation that accompanies mass violence: when dharma collapses in war, human beings appear—literally in the poet’s imagery—stripped of humane identity, as if reduced to fearful, predatory, or ominous animal forms.
Vaiśampāyana continues a grim description of the battlefield scene, depicting warriors (or figures seen amid the carnage) as having animal-like faces—mongoose, owl, crow, rat, and peacock—intensifying the sense of terror, unnaturalness, and ominous atmosphere surrounding the conflict.