Mahabharata — Shalya Parva, Shloka 74
Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission
अचल: कनकाक्षश्न बालानामपि य: प्रभु: । संचारकः कोकनदो गृश्रपत्रश्चन जम्बुक:
acalaḥ kanakākṣaś ca bālānām api yaḥ prabhuḥ | sañcārakaḥ kokanado gṛdhrapatraś ca na jambukaḥ ||
வைசம்பாயனர் கூறினார்— அவர் அசலன் (அசையாத உறுதியுடையவன்); ‘கனகாக்ஷன்’ (பொன்னிறக் கண்கள் உடையவன்); இளையோர்மேலும் ஆளுமை கொண்டவன். அவர் ‘சஞ்சாரகன்’ (தூதுபோல் அலைவான்); ‘கோகநதன்’ என அழைக்கப்படுவான்; ‘கிருத்ரபத்ரன்’ (கழுகுச் சிறகுடையவன்)— ஆனால் ‘ஜம்புகன்’ (நரி) அல்ல.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes discerning true strength and nobility: the described figure is steady, authoritative, and fit for responsible movement (as a messenger/scout), and should not be dismissed as something base or cowardly (“not a jackal”).
Vaiśampāyana lists epithets describing a particular person/agent—portraying him as firm, commanding even over the young, active as a mover or messenger, known by specific names, and explicitly distinguished from a contemptible or cowardly type.