Vasiṣṭhāpavāha: Sarasvatī’s Diversion and Viśvāmitra’s Curse (वसिष्ठापवाहः)
अवाकीर्णे सरस्वत्यास्तीर्थे प्रज्वजाल्य पावकम्,क्रोधेन महता5<विष्टो धर्मात्मा वै प्रतापवान् | वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन! ब्राह्मणत्वकी प्राप्ति करानेवाले उस तीर्थसे प्रस्थित होकर यदुनन्दन बलरामजी “अवाकीर्ण' तीर्थमें गये, जहाँ आश्रममें रहते हुए महातपस्वी धर्मात्मा एवं प्रतापी दलभपुत्र बकने महान् क्रोधमें भरकर घोर तपस्याद्वारा अपने शरीरको सुखाते हुए विचित्रवीर्यकुमार राजा धृतराष्ट्रके राष्ट्रका होम कर दिया था महाराज! सरस्वतीके अवाकीर्णतीर्थमें अग्नि प्रजलित करके महातपस्वी दल्भपुत्र बक उत्तम नियमका आश्रय ले उन मृत पशुओंके मांसोंद्वारा ही उनके राष्ट्रका हवन करने लगे
vaiśampāyana uvāca | avākīrṇe sarasvatyās tīrthe prajvālālya pāvakam, krodhena mahatāviṣṭo dharmātmā vai pratāpavān |
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அரசே! சரஸ்வதியின் ‘அவாகீர்ண’ எனும் தீர்த்தத்தில் அந்த தர்மாத்மா, பராக்கிரமமிக்க தவசி, பேர்கோபத்தால் ஆட்கொள்ளப்பட்டு அக்னியைப் பிரஜ்வலித்தான். இவ்விடத்தில் புகழ்பெற்ற வரலாறு ஒன்று உண்டு—ஒரு மகாதபஸ்வி முனிவன் கோபத்தால் தீண்டப்பட்டு, கொடிய அனுஷ்டானத்தால் யாகாக்னியில் ஒரு ராஜ்யத்தையே குறியீடாக ‘ஆஹுதி’ செய்ததுபோல் நிகழ்த்தினான்; கோபம் தூண்டும் தவமும் கர்மவலிமையும் சமூகத்திற்கே அழிவை விளைவிக்கக் கூடுமென்பதை இது உணர்த்துகிறது.
वैशम्पायन उवाच